معنی شعر توانا بود هر که دانا بود؛ پیام و آرایه‌ها

بیت توانا بود هر که دانا بود / ز دانش دل پیر برنا بود از مشهورترین بیت‌های فارسی در ستایش دانش و خرد است و معمولاً برای نشان دادن ارزش علم به کار می‌رود.

معنی بیت به زبان ساده

مصراع اول می‌گوید انسان دانا، تواناست؛ یعنی کسی که علم، فهم و آگاهی دارد بهتر می‌تواند تصمیم بگیرد، مشکل‌ها را حل کند و راه درست را بشناسد.

مصراع دوم می‌گوید دانش حتی دل انسان پیر را جوان می‌کند. منظور این است که یادگیری و دانایی روح انسان را تازه، امیدوار و سرزنده نگه می‌دارد.

معنی واژه‌ها

• توانا: قدرتمند، دارای توانایی.
• دانا: آگاه، خردمند، کسی که دانش دارد.
• ز دانش: به کمک دانش، به وسیله آگاهی.
• دل پیر: دل انسان سالخورده یا دل خسته و فرسوده.
• برنا: جوان و تازه.

پیام شعر چیست؟

پیام اصلی شعر این است که قدرت واقعی فقط در زور بازو یا ثروت نیست؛ دانایی و خرد هم انسان را نیرومند می‌کند. کسی که می‌آموزد، بهتر زندگی می‌کند و حتی در سختی‌ها امید و راه حل پیدا می‌کند.

آرایه‌های ادبی بیت

• تضاد: میان «پیر» و «برنا» تضاد معنایی وجود دارد.
• تکرار آهنگین: واژه‌های دانا، دانش و توانا از نظر معنا و آوا با هم پیوند دارند.
• کنایه: جوان شدن دل کنایه از شادابی، امید و تازگی روح است.

جمع‌بندی

معنی توانا بود هر که دانا بود این است که دانش و آگاهی انسان را نیرومند و اثرگذار می‌کند. بیت در ستایش یادگیری است و می‌گوید دانش می‌تواند حتی دل پیر را تازه و جوان کند.