کوچکترین واحد ساختمانی بدن موجودات زنده
کوچکترین واحد ساختمانی، ساختاری و عملکردی بدن جانداران سلول (یا به اصطلاح مصوب فرهنگستان، یاخته) نام دارد که تمام ویژگیهای حیات در این واحد شکل میگیرد.
شناخت ساختار بدن موجودات زنده همواره یکی از جذابترین مباحث در علم زیستشناسی بوده است. اگر بدن یک موجود زنده را به یک ساختمان عظیم و باشکوه تشبیه کنیم، برای درک چگونگی پدید آمدن آن باید به سراغ مصالح و خشتهای اولیهای برویم که کنار هم قرار گرفتهاند تا این سازه پیچیده را خلق کنند.
مفهوم بنیادی خشت اول حیات؛ چرا سلول واحد اصلی است؟
در دنیای زیستشناسی، سلول به عنوان کوچکترین واحد زنده شناخته میشود که قادر است به طور مستقل رشد کند، تغذیه نماید، تنفس داشته باشد و فرآیند تولیدمثل را انجام دهد. این بدان معناست که تمامی نشانههای بنیادین حیات، در درون این فضای مینیاتوری جریان دارد.
تمامی جانداران، از سادهترین باکتریهای تکسلولی که با چشم غیرمسلح دیده نمیشوند تا پیچیدهترین موجودات پرسلولی مانند گیاهان، حیوانات و انسان، از همین واحدهای کوچک مینیاتوری ساخته شدهاند. تفاوت آنها صرفاً در تعداد و میزان تخصص یافتگی این واحدها است.
بر اساس نظریه سلولی (Cell Theory) که خشت بنای زیستشناسی مدرن است، بدن همه جانداران از یک یا چند سلول تشکیل شده، سلول واحد اساسی ساختار و کارکرد حیات است و هر سلول تنها از تقسیم سلولهای پیشین خود به وجود میآید. این نظریه ثابت میکند که هیچ جانداری خارج از چارچوب این ساختار میکروسکوپی پدید نمیآید.
نکته مهم: ویروسها به دلیل عدم برخورداری از ساختار کامل سلولی و ناتوانی در تکثیر مستقل خارج از بدن میزبان، از نظر بسیاری از زیستشناسان به عنوان موجودات کاملاً زنده دستهبندی نمیشوند.
آناتومی و اجزای اصلی سلول به زبان ساده
اگرچه سلولها تنوع بسیار زیادی دارند، اما اکثر آنها از سه بخش اصلی و کلیدی تشکیل شدهاند که همکاری آنها با یکدیگر، تداوم زندگی را تضمین میکند. در ادامه این بخشها معرفی شدهاند:غشای پلاسمایی (پوسته سلول)
حکم یک مرز هوشمند و دروازهبان دقیق را دارد که دور سلول را احاطه کرده، از آن محافظت میکند و با نفوذپذیری انتخابی، ورود و خروج مواد مغذی و دفعی را کنترل مینماید.
نظرات