شواهد وجود اختیار در انسان در دینی دوازدهم
این سؤال مربوط به درس پنجم دین و زندگی دوازدهم، «قدرت پرواز»، است. در این درس اختیار به معنای توانایی انجام دادن یک کار یا ترک آن توضیح داده میشود.
شواهد وجود اختیار در انسان عبارتاند از: تفکر و تصمیم، احساس رضایت یا پشیمانی، و مسئولیتپذیری.
توضیح سه شاهد اختیار
انسان قبل از بسیاری از کارها فکر میکند، راهها را میسنجد و سپس یکی را انتخاب میکند. همین انتخاب نشانه اختیار است.
وقتی کار درستی انجام میدهیم احساس رضایت داریم و وقتی اشتباه میکنیم پشیمان میشویم؛ چون میدانیم میتوانستیم طور دیگری عمل کنیم.
ما خود را در برابر کارهای خود مسئول میدانیم و نتیجه آن را میپذیریم. اگر اختیار نبود، مسئولیت و سرزنش یا تحسین معنا نداشت.
پاسخ مناسب برای نوشتن در امتحان
- پاسخ کوتاه: تفکر و تصمیم، احساس رضایت یا پشیمانی، مسئولیتپذیری.
- پاسخ کاملتر: انسان چون فکر میکند و تصمیم میگیرد، پس از کار خوب یا بد احساس رضایت یا پشیمانی دارد و مسئولیت کارهای خود را میپذیرد، دارای اختیار است.
- نکته: اختیار انسان محدود است؛ یعنی همه امور در اختیار ما نیست، اما همان مقدار اختیار در سرنوشت و انتخابهای ما نقش دارد.
چرا اینها نشانه اختیارند؟
اگر انسان کاملاً مجبور بود، فکر کردن برای انتخاب راه درست بیمعنا میشد. همچنین پشیمانی از کار بد یا احساس رضایت از کار خوب معنا نداشت؛ چون فرد هیچ نقشی در انجام آن کار نداشت.
مسئولیتپذیری نیز بر همین پایه استوار است. وقتی کسی به عهد خود عمل نمیکند یا خطایی انجام میدهد، او را مسئول میدانیم؛ زیرا باور داریم توان انتخاب رفتار درست را داشته است.
پس جواب اصلی این سؤال در دینی دوازدهم این است: تفکر و تصمیم، احساس رضایت یا پشیمانی، و مسئولیتپذیری. این سه مورد نشان میدهند انسان در کارهای اختیاری خود نقش و انتخاب دارد.
نظرات