بارداری خارج از رحم (حاملگی اکتوپیک) معمولاً بین هفته ۵ تا ۸ بارداری (معمولاً قبل از هفته ۱۰) تشخیص داده میشود، زیرا در این بازه زمانی علائم هشداردهنده ظاهر میشوند. با این حال، زمان دقیق تشخیص بستگی به نوع علائم، روش تشخیصی و سرعت مراجعه به پزشک دارد.
۱. زمان معمول تشخیص:
- هفته ۴ تا ۶ بارداری:
- تست بارداری مثبت است، اما در سونوگرافی، ساک حاملگی در رحم دیده نمیشود.
- سطح hCG (هورمون بارداری) بهطور غیرعادی افزایش مییابد یا رشد کافی ندارد.
- هفته ۶ تا ۸ بارداری:
- علائم واضحتر میشوند (درد شدید یک طرفه شکم، خونریزی واژینال).
- سونوگرافی نشان میدهد جنین در لوله فالوپ (۹۵% موارد)، تخمدان یا حفره شکمی قرار دارد.
۲. روشهای تشخیص:
- سونوگرافی ترانس واژینال:
- دقیقترین روش برای تشخیص زودهنگام (از هفته ۵ بارداری).
- اگر ساک حاملگی در رحم نباشد، اما hCG بالا باشد، احتمال حاملگی خارج رحم مطرح میشود.
- آزمایش خون (hCG):
- در بارداری طبیعی، سطح hCG هر ۴۸ ساعت حدود دو برابر میشود.
- در حاملگی خارج رحم، این افزایش کندتر است یا ثابت میماند.
- معاینه لگن:
- درد شدید هنگام معاینه یا توده در لوله فالوپ میتواند نشانه باشد.
۳. علائم هشداردهنده (فوریت پزشکی):
- درد شدید و ناگهانی در یک طرف شکم یا لگن (ممکن است به شانه راست هم انتشار یابد).
- خونریزی واژینال غیرعادی (تیره و آبکی یا همراه با لخته).
- سرگیجه، غش یا افت فشار خون (نشانه پارگی لوله و خونریزی داخلی).
- تهوع و استفراغ شدید (شبیه علائم بارداری طبیعی، اما همراه با درد).
۴. اگر دیر تشخیص داده شود:
- در صورت عدم درمان، جنین به رشد خود ادامه میدهد و باعث پارگی لوله فالوپ میشود.
- این وضعیت یک اورژانس خطرناک است و نیاز به جراحی فوری دارد.
۵. اقدامات لازم:
- اگر تست بارداری مثبت است اما علائم فوق را دارید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- در موارد تشخیص زودهنگام (قبل از پارگی)، ممکن است درمان با دارو (متوترکسات) یا جراحی لاپاراسکوپی انجام شود.
۶. پیشگیری بعدی:
- پس از یک بار حاملگی خارج رحم، احتمال تکرار آن در بارداریهای بعدی ۱۰-۲۵% افزایش مییابد.
- نظارت دقیق در اوایل بارداری بعدی با سونوگرافی و آزمایش hCG ضروری است.
اگر شک به بارداری خارج رحم دارید، حتی با علائم خفیف، تأخیر نکنید! هرچه زودتر تشخیص داده شود، درمان کمتهاجمیتر خواهد بود.