در فرآیند تولید کاغذ، برای افزایش استحکام از مواد و روشهای مختلفی استفاده میشود که بسته به نوع کاغذ (تحریر، مقوا، صنعتی و...) متفاوت است. مهمترین این مواد و تکنیکها عبارتند از:
---
۱. مواد افزودنی برای استحکام کاغذ
# الف) افزودنیهای شیمیایی``
- رزینهای تقویتکننده (مثل آلومینیوم کلراید یا پلیآکریل آمید):
- با ایجاد پیوند بین الیاف سلولزی، استحکام کششی و مقاومت در برابر پارگی را افزایش میدهند.
- کاربرد: کاغذهای بستهبندی، کیسههای سیمان.
- نشاسته (طبیعی یا اصلاحشده):
- به عنوان چسباننده الیاف عمل میکند.
- کاربرد: کاغذ تحریر، مقوا.
- پلیمرهای مصنوعی (مثل لاتکس):
- برای کاغذهای ضد آب و با مقاومت بالا (مثل کاغذ اسناد مهم).
# ب) مواد پرکننده (Fillers)``
- کربنات کلسیم (GCC) یا کائولن:
- علاوه بر افزایش صافی سطح، به استحکام مکانیکی کمک میکنند.
---
۲. روشهای مکانیکی و فرآیندی
- پرس و خشککردن تحت فشار:
- فشردهسازی الیاف در مرحله تولید، تراکم و استحکام را افزایش میدهد.
- استفاده از الیاف بلند (مثل الیاف پنبه یا کنف):
- الیاف بلندتر پیوندهای قویتری ایجاد میکنند (مثل کاغذ اسکناس).
- لایهسازی (برای مقوا):
- چند لایه کاغذ با چسب مخصوص به هم پرس میشوند.
---
۳. تقویت کاغذهای بازیافتی
- حذف جوهر و آلایندهها:
- جوهر باقیمانده از چاپ، پیوند الیاف را ضعیف میکند.
- افزودن الیاف تازه:
- ترکیب الیاف بازیافتی با مقداری الیاف جدید (معمولاً ۲۰-۳۰٪).
---
۴. کاغذهای ویژه با استحکام بالا
- کاغذهای «کرافت» (Kraft):
- با فرآیند سولفات تولید میشوند و برای کیسههای مقاوم و کاغذهای صنعتی استفاده میشوند.
- کاغذهای آغشته به رزین اپوکسی:
- ضد آب و مقاوم در برابر پارگی (مثل نقشههای ساختمانی).
---
جمعبندی:
| روش/ماده | نقش در استحکام | کاربردهای رایج |
| نشاسته | چسباندن الیاف | کاغذ تحریر، مقوا |
| رزینهای شیمیایی | افزایش پیوندهای مولکولی | کاغذهای بستهبندی |
| پرس شدید | فشردهسازی الیاف | کاغذهای فیلتر |
| الیاف بلند | مقاومت کششی بالا | اسکناس، کاغذهای هنری |
| پرکنندههای معدنی | کاهش تخلخل | کاغذهای گلاسه |