این پرسش معمولاً در درس پوشش گیاهی ایران مطرح میشود. برای پاسخ درست باید بدانیم زاگرس و البرز از نظر بارش، رطوبت و فاصله از دریا شرایط یکسانی ندارند.
پس تفاوت اصلی این است: زاگرس خشکتر و کمتراکمتر است؛ البرز شمالی مرطوبتر و سرسبزتر است.
تفاوت اصلی دامنههای زاگرس و البرز
پوشش گیاهی هر منطقه به آبوهوا، میزان بارش، ارتفاع، نوع خاک و جهت دامنه بستگی دارد. زاگرس بیشتر در غرب ایران قرار دارد و بخشهای زیادی از آن آبوهوای نیمهخشک دارد. به همین دلیل گیاهانی که در آن رشد میکنند باید بتوانند با کمآبی و تابستانهای گرم سازگار شوند.
اما دامنههای شمالی البرز رو به دریای خزر هستند و رطوبت زیادی دریافت میکنند. همین رطوبت باعث شده جنگلهای انبوه هیرکانی در شمال ایران شکل بگیرند. البته دامنه جنوبی البرز، که رو به تهران و فلات مرکزی است، خشکتر از دامنه شمالی آن است.
پوشش گیاهی زاگرس
جنگلهای زاگرس مثل جنگلهای شمال کشور خیلی انبوه نیستند. در بسیاری از جاها درختان با فاصله از هم رشد میکنند و بین آنها مرتع و گیاهان علفی دیده میشود. این نوع پوشش برای آبوهوای نسبتاً خشک غرب ایران مناسبتر است.
پوشش گیاهی دامنههای البرز
وقتی از شمال البرز حرف میزنیم، منظور ناحیهای است که به سمت دریای خزر قرار دارد؛ مثل بخشهایی از گیلان، مازندران و گلستان. این قسمتها بارش و رطوبت بیشتری دارند و به همین دلیل گیاهان رطوبتپسند در آنها رشد میکنند.
چرا این تفاوت به وجود آمده است؟
- بارش: دامنههای شمالی البرز از رطوبت دریای خزر بهره میبرند، اما زاگرس در بسیاری از مناطق بارش کمتری دارد.
- جهت دامنه: دامنهای که رو به دریای مرطوب باشد، معمولاً گیاهان انبوهتری دارد.
- ارتفاع: هرچه ارتفاع بیشتر شود، هوا سردتر میشود و نوع گیاهان تغییر میکند.
- خاک و شیب: شیب کوه، نوع خاک و فرسایش روی رشد گیاهان اثر میگذارد.
- کمآبی تابستان: در زاگرس، گیاهان باید با دورههای خشک سال سازگار باشند.
مقایسه کوتاه برای حفظ کردن
زاگرس
بلوطزار، درختچهزار و مرتع؛ پوشش گیاهی نسبتاً تنک؛ گیاهان مقاوم به خشکی؛ مناسب برای دامداری و چراگاه در بسیاری از مناطق.
البرز شمالی
جنگلهای هیرکانی، انبوه و مرطوب؛ درختان بلند و متنوع؛ رطوبت زیاد به علت نزدیکی به دریای خزر؛ سرسبزی بیشتر.
اشتباه رایج در پاسخ
پاسخ آماده برای دفتر
در دامنههای زاگرس به دلیل بارش کمتر و آبوهوای خشکتر، بیشتر جنگلهای بلوط، درختچهها و گیاهان مقاوم به خشکی دیده میشود. اما در دامنههای شمالی البرز، به دلیل رطوبت دریای خزر و بارش بیشتر، جنگلهای انبوه و سرسبز هیرکانی با درختانی مانند راش، افرا، توسکا و انجیلی رشد میکنند.
چند پرسش کوتاه
کدام دامنه سرسبزتر است؟
دامنه شمالی البرز معمولاً سرسبزتر و مرطوبتر است.
در زاگرس چه درختی بیشتر دیده میشود؟
بلوط، مخصوصاً بلوط ایرانی، از درختان شاخص زاگرس است.
چرا البرز شمالی جنگل انبوه دارد؟
چون به دریای خزر نزدیک است و رطوبت و بارش بیشتری دریافت میکند.
جمعبندی
تفاوت پوشش گیاهی زاگرس و البرز بیشتر به رطوبت و بارش مربوط است. زاگرس در غرب ایران پوشش گیاهی خشکتر، بلوطزار و کمتراکم دارد، اما دامنههای شمالی البرز به دلیل رطوبت دریای خزر، جنگلهای انبوه و متنوع هیرکانی دارند.
نظرات