برای شرکت در پیادهروی عظیم اربعین، همراه داشتن گذرنامه معتبر (با حداقل ۶ ماه اعتبار) یا گذرنامه ویژه زیارتی به همراه رسید چاپی ثبتنام در سامانه سماح (کارت زائر) برای تمامی خروجیها الزامی است.
سفر به عتبات عالیات در ایام اربعین حسینی، یکی از بزرگترین تجمعات مذهبی جهان است که نیازمند هماهنگیها و آمادگیهای خاصی از سوی زائران است. قوانین مرزی و مقررات خروج از کشور در این بازه زمانی با تسهیلات ویژهای همراه میشود، اما عدم آگاهی از مدارک دقیق و رسمی میتواند باعث جاماندن از سفر یا ایجاد مشکلات جدی در گیتهای مرزبانی ایران و عراق شود. در این مقاله به بررسی موشکافانه تمام اسناد، مجوزها و مراحلی که برای این سفر معنوی نیاز دارید میپردازیم.
مدارک شناسایی و مسافرتی اصلی؛ تفاوت گذرنامه عادی و زیارتی
اولین و حیاتیترین مدرکی که هر زائری باید در دست داشته باشد، یک مدرک مسافرتی بینالمللی رسمی است. در سالهای اخیر فراجا برای تسهیل حرکت زائران، گزینههای متعددی را پیش رو گذاشته است:
- گذرنامه بینالمللی عادی: این گذرنامه باید در زمان خروج از مرز حداقل ۶ ماه اعتبار داشته باشد؛ در غیر این صورت ماموران مرزبانی ایران و عراق از عبور زائر جلوگیری خواهند کرد. تمدید آن از طریق دفاتر پلیس +۱۰ انجام میشود.
- گذرنامه زیارتی (پاسپورت آبیرنگ): یک راهکار سریع و ارزانقیمت برای کسانی است که پاسپورت ندارند یا اعتبار مدرکشان تمام شده است. این گذرنامه ۵ سال اعتبار دارد و هزینه صدور آن بسیار کمتر از گذرنامه عادی است.
نکته کاربردی برای دریافت سریع مدرک: درخواست گذرنامه زیارتی به صورت غیرحضوری از طریق اپلیکیشن «پلیس من» انجام میشود و فرآیند صدور و پست آن معمولاً بین ۳ تا ۷ روز کاری زمان میبرد؛ بنابراین کار را به روزهای پایانی موکول نکنید.
سیر تا پیاز ثبتنام در سامانه سماح و بستههای بیمه زائران
ثبتنام در سامانه سماح به نشانی اینترنتی رسمی آن، یکی دیگر از ارکان اصلی سفر اربعین است. دولت و ستاد مرکزی اربعین، خدماترسانی در مرزها و اختصاص ارز را به این ثبتنام مشروط کردهاند.
ثبتنام در سامانه سماح برای تمامی زائران زمینی و هوایی اجباری است و خروج از گیتهای مرزی بدون داشتن کارت زائر صادر شده از این سامانه ممنوع است.
هنگام ثبتنام در سماح، وارد کردن اطلاعات فردی، کد ملی، شماره گذرنامه، انتخاب مرز خروجی و تاریخ تقریبی رفت و برگشت الزامی است.
نهایی شدن ثبتنام منوط به پرداخت حق بیمه اربعین است که در قالب بستههای متنوع با سقف تعهدات درمانی متفاوت به زائران عرضه میشود.
مرزهای زمینی فعال که زائران در سامانه سماح میتوانند بر حسب موقعیت جغرافیایی خود انتخاب کنند شامل موارد زیر است که شرایط انتخاب هرکدام در قالب گزینههای پیشنهادی مشخص شده است:
قوانین خروج از کشور برای گروههای خاص؛ مشمولان، بانوان و فرزندان
همه افراد شرایط مشابهی برای خروج از کشور ندارند. برخی از گروهها بر اساس قوانین نظام وظیفه یا قانون گذرنامه، نیازمند اخذ مجوزهای تکمیلی پیش از حرکت هستند.
دستورالعمل گام به گام برای گروههای خاص
دانشجویان و طلاب مشمول: باید پیش از سفر، درخواست مجوز خروج از کشور خود را در سامانه «سخا» پلیس وظیفه عمومی ثبت کنند که این مجوز در ایام اربعین بدون نیاز به وثیقه مالی صادر میشود.
بانوان متأهل: برای دریافت گذرنامه و خروج از کشور نیاز به رضایت رسمی و محضری همسر دارند؛ فرزندان زیر ۱۸ سال نیز باید رضایت ولی قانونی خود را ثبت کرده باشند.
استعلام ممنوعالخروجی: کارکنان دستگاههای اجرایی خاص و افرادی که دغدغه قضایی دارند، حتماً باید پیش از حرکت، وضعیت خروج خود را از طریق سامانه پلیس من استعلام کنند.
وضعیت عوارض خروج از کشور و قوانین گمرکی عراق
مسائل مالی مرزی و قوانین گمرکی کشور میزبان از اهمیت بالایی برخوردار است. عبور از مرز الزامات خاصی دارد که عدم رعایت آنها میتواند عواقب سنگینی داشته باشد.
نکته مهم و حیاتی دارویی: همراه داشتن مسکنهای قوی، داروهای کدئیندار، ترامادول، متادون و هرگونه مواد روانگردان به کشور عراق مطلقاً ممنوع است و مراجع قضایی عراق مجازاتهای بسیار سنگینی از جمله حبسهای طولانیمدت برای حاملان این داروها اعمال میکنند.
در خصوص هزینههای مرزی، بر اساس مصوبات ستاد مرکزی اربعین، زائرانی که در بازه زمانی رسمی ماه صفر از مرزهای زمینی خارج میشوند، از پرداخت عوارض خروج از کشور معاف هستند. همچنین، تخصیص ارز زیارتی (دینار عراق) با نرخ دولتی صرفاً به زائرانی تعلق میگیرد که ثبتنام خود را در سامانه سماح قطعی کرده و کد رهگیری دریافت کرده باشند تا بتوانند به کارگزاران بانکی مراجعه کنند.
جمعبندی و چکلیست نهایی مدارک
«جواب پیشنهادی:» پیش از حرکت به سمت مرزها، مطمئن شوید که اصل گذرنامه با اعتبار کافی، کارت زائر (رسید سماح)، مجوز خروج (برای مشمولان) و کد رهگیری دریافت ارز را آماده کردهاید تا با معطلی در گیتها مواجه نشوید.
سوالات متداول زائران اربعین
آیا برای پیاده روی اربعین نیاز به گرفتن ویزای عراق داریم؟
خیر، طبق توافق رسمی میان دولتهای ایران و عراق، روادید (ویزای سنتی) برای زائران ایرانی در ایام اربعین لغو شده است؛ اما داشتن گذرنامه معتبر یا زیارتی و ثبتنام در سماح همچنان الزامی است.
اگر مدارک اصلی ما در خاک عراق مفقود شد چه کاری انجام دهیم؟
توصیه میشود چند قطعه عکس ۴×۶ و کپی شناسنامه و کارت ملی را در تکه کاغذی جداگانه درون کولهپشتی همراه داشته باشید تا در صورت مفقود شدن مدارک اصلی، فرآیند احراز هویت و صدور برگه عبور در کنسولگریهای ایران در نجف، کربلا یا بغداد سریعتر انجام شود.
آیا اتباع خارجی مقیم ایران هم میتوانند با گذرنامه زیارتی به اربعین بروند؟
خیر، گذرنامه زیارتی مخصوص اتباع ایرانی است. زائران اتباع خارجی مقیم ایران (مانند عزیزان افغانستانی) باید مدارک ویژه خود شامل دفترچه اقامت معتبر و سند مسافرتی ویژه خروج و مراجعت را طبق دستورالعمل سالانه فراجا تهیه کنند.
نظرات