در فارسی بعضی فعلها وقتی تنها گفته شوند، شنونده هنوز منتظر یک کلمه دیگر میماند تا معنی جمله کامل شود.
فعلهایی مانند «است»، «بود»، «شد»، «گشت» و «گردید» به تنهایی معنی کامل نمیدهند؛ چون باید همراه با یک کلمه دیگر بیایند و حالت یا ویژگی نهاد را نشان دهند. مثال: «هوا سرد است.»
چرا این فعلها معنی کامل نمیدهند؟
اگر بگوییم «هوا است»، جمله کامل و روشن نیست؛ چون معلوم نیست هوا چگونه است. اما وقتی میگوییم «هوا سرد است»، کلمه «سرد» معنی جمله را کامل میکند. پس «است» در این جمله تنها نیست و به کلمه دیگری نیاز دارد.
چند مثال ساده برای کلاس سوم
- ناقص: هوا است.
- کامل: هوا گرم است.
- ناقص: علی شد.
- کامل: علی خوشحال شد.
- ناقص: کلاس بود.
- کامل: کلاس تمیز بود.
- ناقص: درخت گردید.
- کامل: درخت سرسبز گردید.
کلمهای که معنی را کامل میکند چیست؟
در جملههایی مانند «هوا سرد است» یا «علی خوشحال شد»، کلمههایی مثل «سرد» و «خوشحال» معنی جمله را کامل میکنند. این کلمهها حالت یا ویژگی نهاد را نشان میدهند.
- هوا سرد است.
- مریم مهربان بود.
- دانشآموز خسته شد.
- باغ زیبا گشت.
نکته: بعضی واژهها و فعلهای کمکی مانند «باید»، «میتوانم» و «میخواهم» هم معمولاً به ادامه جمله نیاز دارند؛ مثل «باید درس بخوانم». اما پاسخ درسی این سؤال معمولاً «فعل ربطی یا اسنادی» است.
روش تشخیص سریع
بعد از فعل از خودتان بپرسید: «چه چیزی؟» یا «چگونه؟» اگر جمله هنوز ناقص بود و به یک ویژگی یا حالت نیاز داشت، احتمالاً با فعل ربطی روبهرو هستید.
- «او بود»؛ او چه بود؟ جمله کامل نیست.
- «او بیمار بود»؛ حالا معنی کامل است.
- «گل شد»؛ گل چه شد؟ جمله کامل نیست.
- «گل پژمرده شد»؛ حالا معنی روشن است.
جمعبندی
فعلی که به تنهایی معنی کامل نمیدهد، فعل ربطی یا اسنادی است. این فعلها مانند «است»، «بود» و «شد» با کمک کلمهای دیگر جمله را کامل میکنند؛ مانند «هوا سرد است» و «علی خوشحال شد».
نظرات