انشا در مورد کوه به کوه نمیرسد ولی آدم به آدم میرسد

مقدمه: تلاقی راه‌ها در دنیای کوچک ما

در پهنه وسیع این گیتی، کوه‌ها با تمام عظمت و غرورشان، قرن‌هاست که مظهر سکون و پایدار‌ی‌اند؛ آن‌ها در جای خود میخ‌کوب شده‌اند و فرسنگ‌ها دور از یکدیگر، تنها به نظاره جهان نشسته‌اند و هیچ‌گاه دستشان به دست یکدیگر نمی‌رسد. این سکونت ابدی باعث می‌شود که دو کوه هرگز نتوانند فاصله‌ها را بردارند و با یکدیگر ملاقات کنند.

اما انسان، این مخلوق پویا و رونده، قصه‌ای کاملاً متفاوت دارد. ما آدم‌ها مانند جویبارهای روانی هستیم که از فراز و نشیب روزگار عبور می‌کنیم و هر چقدر هم که مسیرهایمان دور و گسسته به نظر برسد، سرانجام در نقطه‌ای غیرمنتظره، راهمان به هم تلاقی خواهد کرد. دنیا با تمام بزرگی‌اش، برای انسان‌های مسافر بسیار کوچک و پیوسته است.

بدنه اول: معنا و مفهوم اخلاقی ضرب‌المثل

عبارت حکیمانه «کوه به کوه نمی‌رسد، ولی آدم به آدم می‌رسد» یکی از پرمغزترین هشدارهای اخلاقی در فرهنگ عامه ماست؛ این مَثَل به ما یادآوری می‌کند که دنیا بسیار کوچک‌تر از آن است که تصور می‌کنیم و هیچ‌کس نمی‌تواند از پیامد و بازتاب رفتارهای خود بگریزد. چرخش روزگار دست ما را در دست کسانی می‌گذارد که روزی گمان می‌کردیم دیگر هرگز آن‌ها را نخواهیم دید.

وقتی در اوج قدرت و توانایی به دیگران بی‌انصافی می‌کنیم یا با تکبر از کنار نیازهایشان می‌گذریم، گویی بذری زهرآگین در زمین می‌کاریم؛ چرا که چرخ فلک همیشه بر یک مدار نمی‌چرخد و ممکن است فردا در موقعیت ضعف، محتاج همان کسی شویم که امروز به او ستم کرده‌ایم. رفتارهای ما منعکس‌کننده آینده ما در برخورد با دیگران است.

بدنه دوم: حکایت قدیمی حاکمان بالاکوه و پایین‌کوه

در روایت‌های کهن آمده است که دو آبادی در دو سمت یک دره بزرگ وجود داشت که یکی را بالاکوه و دیگری را پایین‌کوه می‌نامیدند؛ حاکم بالاکوه چشمه آب را به روی مردم پایین‌کوه بست و با غرور گفت که دیگر هیچ‌وقت مسیرش به این دره نخواهد افتاد و نیازی به مردم آن دیار ندارد.

این داستان تاریخی و سینه به سینه، گواه روشنی است بر اینکه موقعیت‌ها، ثروت‌ها و جایگاه‌های اجتماعی به شدت لغزنده‌اند. هیچ کس نباید به موقعیت امروز خود غره شود، زیرا پل‌های پشت سر ما ممکن است تنها راه عبور فردایمان باشند.

نتیجه‌گیری: کاشتن بذر مهربانی در دایره روزگار

زندگی پر از فراز و نشیب‌های پیش‌بینی‌نشده است و هیچ‌یک از ما از فردای خود آگاه نیستیم؛ این ضرب‌المثل به ما می‌آموزد که همواره منصف، فروتن و مهربان باشیم، زیرا هر دست خیری که دراز کنیم و هر کلام تلخی که بر زبان آوریم، روزی در چرخه‌ای ناگزیر به سوی خودمان بازمی‌گردد.

جلال‌الدین مولانا چه زیبا این حقیقت را سروده است که این جهان کوه است و فعل ما ندا، سوی ما آید نداها را صدا؛ پس بیایید در این دنیای گذرا، بذرهایی بکاریم که هنگام روبروشدن دوباره با آدم‌ها، به جای شرمساری و ندامت، برداشت‌کننده لبخند و سپاس باشیم.