بر اساس کتاب مطالعات اجتماعی پایه هشتم، قاره آفریقا بین دو اقیانوس اطلس در سمت غرب و هند در سمت شرق و جنوبشرقی قرار گرفته است.
کتاب مطالعات اجتماعی پایه هشتم در درس بیست و دوم به بررسی ویژگیهای طبیعی قاره آفریقا میپردازد. این قاره به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی خود، پهنههای آبی بسیار وسیعی را در پیرامون خود جای داده است که شناخت آنها برای درک آبوهوا، اقتصاد و ارتباطات این منطقه اهمیت بالایی دارد.
موقعیت جغرافیایی و مرزهای آبی قاره آفریقا
قاره آفریقا پس از آسیا، دومین قاره وسیع جهان است که به دلیل گستردگی زیاد، توسط اقیانوسها و دریاهای بزرگی احاطه شده است. موقعیت دقیق این مرزهای آبی به شرح زیر است:
- در سمت غرب و جنوب غربی این قاره، پهنه عظیم اقیانوس اطلس (آتلانتیک) قرار دارد که مرز آبی آفریقا با قاره آمریکا را تشکیل میدهد.
- در سمت شرق و جنوب شرقی، آبهای گرم اقیانوس هند قرار گرفتهاند که راه ارتباطی این قاره با سواحل جنوبی آسیا و شبهجزیره هند است.
- علاوه بر این دو اقیانوس، شمال آفریقا به دریای مدیترانه و شمال شرقی آن به دریای سرخ محدود میشود.
تنگهها و آبراههای استراتژیک مجاور آفریقا
در مجاورت قاره آفریقا، گلوگاههای دریایی متصلکننده و پهنههای آبی بسیار مهمی وجود دارند که در کتاب مطالعات هشتم به آنها اشاره شده است. این معابر نقش کلیدی در تجارت جهانی و دریانوردی ایفا میکنند:
نکته مهم: بر خلاف بسیاری از قارههای جهان مانند اروپا، کنارهها و سواحل قاره آفریقا بسیار صاف، یکدست و بدون بریدگیهای عمیق یا خلیجهای بزرگ هستند. به همین دلیل، پهلو گرفتن کشتیهای غولپیکر و ساخت بنادر طبیعی در سواحل آفریقا با دشواریهای زیادی همراه است.
تأثیر موقعیت اقیانوسی بر ویژگیهای طبیعی آفریقا
همسایگی با دو اقیانوس بزرگ اطلس و هند تأثیرات مستقیمی بر اقلیم و ویژگیهای طبیعی این قاره گذاشته است. جریانهای اقیانوسی که از این دو پهنه آبی سرچشمه میگیرند، آبوهوای نواحی ساحلی را به شدت تحت تأثیر قرار میدهند. برای مثال، جریان آب سرد بنگوئلا در اقیانوس اطلس جنوبی موجب کاهش بارندگی در سواحل غربی و شکلگیری بیابان نامیب شده است، در حالی که جریان گرم موزامبیک در اقیانوس هند به تعدیل دمای سواحل شرقی کمک میکند.
جمعبندی موقعیت جغرافیایی
خلاصه وضعیت: قاره آفریقا تثبیتشده میان دو اقیانوس اصلی اطلس و هند است. این قاره از طریق کانال سوئز و تنگه بابالمندب از آسیا و از طریق تنگه جبلالطارق از اروپا جدا میشود و به دلیل خطوط ساحلی صاف، بنادر طبیعی کمی دارد.
نظرات