کالا برگ الکترونیکی

مفهوم اول به زیرساخت توزیع هوشمند یارانه‌ها مربوط می‌شود که هدف آن حفظ قدرت خرید سفره خانوار در برابر موج‌های تورمی است. مفهوم دوم، یک شناسه کاملاً تخصصی در زنجیره تأمین، تجارت فرامرزی و لجستیک بین‌المللی است که ساختار سنتی کاغذی را به فرآیندهای برخط و شفاف تغییر داده است.

دو روی سکه کالابرگ الکترونیکی؛ از سبد حمایتی تا اسناد گمرکی

در فضای اقتصادی و رسانه‌ای عمومی کشور، واژه کالابرگ الکترونیکی یادآور کوپن‌های کاغذی دهه ۶۰ و ۷۰ است که اکنون در بستری کاملاً دیجیتال پدیدار شده است. در این طرح، دولت برای حفظ امنیت غذایی جامعه، اعتبار مشخصی را جهت خرید اقلام اساسی نظیر برنج، مرغ، گوشت و لبنیات در کارت‌های بانکی موجود سرپرستان خانوار شارژ می‌کند.

در سوی دیگر، در فضای تجارت بین‌الملل و امور گمرکی، برخی از فعالان زنجیره تأمین و بازرگانان به دلیل ترجمه تحت‌اللفظی واژه‌هایی مانند کارنه (Carnet) یا پته‌های دیجیتال، اصطلاح کالابرگ الکترونیکی را به جای مانیفست الکترونیکی (e-Manifest) یا ثبت داده‌های محموله در سامانه‌های پنجره واحد تجارت فرامرزی به کار می‌برند.

بخش اول: کالابرگ الکترونیکی حمایتی (یارانه معیشتی)

این طرح که تحت مدیریت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اجرا می‌شود، یک اعتبار غیرنقدی کاملاً اختیاری است. در صورتی که سرپرست خانوار از این اعتبار برای خرید استفاده نکند، اصل مبلغ یارانه نقدی در موعد مقرر همیشگی قابل برداشت خواهد بود.

سبد کالای مشمول این طرح شامل ۱۱ قلم کالای اساسی و تنظیم بازاری است: شیر کم‌چرب، پنیر، ماست کم‌چرب، مرغ، تخم‌مرغ، روغن مایع، ماکارونی، قند و شکر، برنج، حبوبات و گوشت منجمد گوساله. هدف از این اقدام، مصون‌سازی سفره خانوارها در برابر نوسانات تورمی است.

مشمولان این طرح (به‌ویژه دهک‌های ۱ تا ۷ درآمدی) برای استعلام میزان اعتبار، بررسی موجودی و یافتن نزدیک‌ترین فروشگاه‌های زنجیره‌ای یا خرد متصل به شبکه ملی اعتبار (شما) می‌توانند از کدهای دستوری مخصوص یا اپلیکیشن‌های رسمی معرفی شده استفاده نمایند.

بخش دوم: مانیفست و اسناد الکترونیکی در تجارت بین‌الملل

در گمرک مدرن، مانیفست (Manifest) یا فهرست کل بار، سندی رسمی است که مشخصات کلی محموله تجاری حمل‌شده توسط یک وسیله نقلیه (کشتی، کامیون یا هواپیما) را نشان می‌دهد. این سند حاوی اطلاعاتی چون فرستنده، گیرنده، تعداد بسته‌ها، وزن و شماره بارنامه‌هاست.

تغییر ساختار از مانیفست کاغذی به مانیفست الکترونیکی (e-Manifest)، انقلاب بزرگی در تسهیل تجارت فرامرزی ایجاد کرده است. در سیستم قدیمی کاغذی، اسناد باید به صورت فیزیکی تحویل گمرک می‌شد که اتلاف وقت، احتمال جعل و خطای انسانی شدیدی را به همراه داشت.

با الکترونیکی شدن این فرآیند در سامانه‌هایی نظیر پنجره واحد گمرکی (EPL) و سامانه جامع تجارت، اطلاعات بار پیش از رسیدن وسیله نقلیه به مرز ثبت می‌شود. این امر امکان ارزیابی ریسک پیش از ورود را به گمرک می‌دهد و هزینه‌های انبارداری و دموراج را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد.

مراحل گام‌به‌گام ثبت مانیفست الکترونیکی در زنجیره تجارت

فرآیند ثبت و تایید مانیفست برای شرکت‌های حمل‌ونقل و بازرگانان در سامانه‌های مرجع، بر اساس توالی زیر صورت می‌گیرد:

قوانین، الزامات و ردیابی کالا پس از ترخیص

بر اساس قوانین امور گمرکی ایران و مفاد ماده ۵ و ۶ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، کلیه فرآیندهای ورود و خروج کالا باید در سامانه‌های هوشمند ثبت شوند. ثبت اطلاعات کالا، اخذ شناسه کالا و شناسه رهگیری در سامانه جامع تجارت پیش‌نیاز اصلی صدور پروانه‌های گمرکی است.