در آتشفشان، مواد داغ و مذاب از درون زمین بالا میآیند و از دهانه خارج میشوند. برای پاسخ درسی، باید نام لایهای را بنویسیم که منشأ بیشتر این مواد مذاب است.
پاسخ کوتاه
مواد مذابی که از دهانه آتشفشان خارج میشود، بیشتر از گوشته بالایی زمین، بهویژه سستکره یا خمیرکره، منشأ میگیرد.
پاسخ دقیقتر
زیر پوسته زمین، لایهای به نام گوشته قرار دارد. بخش بالایی گوشته در بعضی قسمتها حالت خمیری و بسیار داغ دارد و به آن سستکره یا خمیرکره میگویند. منشأ بیشتر آتشفشانها به همین بخش مربوط است.
پس اگر سؤال درسی بپرسد «مربوط به کدام لایه زمین است؟» بهترین پاسخ کوتاه این است: گوشته، بهویژه سستکره.
ماگما و گدازه چه فرقی دارند؟
ماگما: مواد مذابی است که هنوز درون زمین قرار دارد.
گدازه: همان مواد مذاب است که از دهانه آتشفشان خارج شده و به سطح زمین رسیده است.
دهانه آتشفشان: راه خروج گدازه، گازها و خاکستر از آتشفشان است.
چرا مواد مذاب بالا میآیند؟
درون زمین دما بسیار زیاد است. در بعضی جاها سنگها به حالت مذاب یا نیمهمذاب درمیآیند. فشار گازها و شکافهای پوسته زمین باعث میشود این مواد از راههای ضعیفتر به بالا حرکت کنند.
وقتی این مواد به سطح زمین برسند، از دهانه آتشفشان بیرون میآیند و پس از سرد شدن، سنگهای آتشفشانی را میسازند.
لایههای مرتبط با آتشفشان
پوسته: لایه بیرونی و سخت زمین است؛ آتشفشان از شکافها و دهانههای همین بخش به سطح راه پیدا میکند.
گوشته: لایه زیر پوسته است و منشأ بسیاری از مواد مذاب آتشفشانی به آن مربوط میشود.
سستکره: بخشی از گوشته بالایی است که حالت خمیری دارد و در درسهای مدرسهای معمولاً منشأ آتشفشانها دانسته میشود.
هسته زمین داغ است، اما پاسخ این سؤال هسته نیست؛ پاسخ درسی «گوشته» یا «سستکره» است.
جمله آماده برای نوشتن
مواد مذابی که از دهانه آتشفشان خارج میشود، از گوشته بالایی و بخش سستکره منشأ میگیرد. به این مواد درون زمین ماگما و پس از خروج از دهانه آتشفشان گدازه میگویند.
نظرات