مادهای که به مایع اضافه میشود تا نقطه انجماد آن پایین بیاید و در سرما به یخ تبدیل نشود، در کاربرد خودرو با نام «ضدیخ» شناخته میشود. در سیستم خنککننده موتور، ضدیخ معمولا همراه آب و افزودنیهای ضدخوردگی استفاده میشود.
ضدیخ
برای مثال در آب موجود در موتور خودرو، مادهای که برای جلوگیری از یخ زدن اضافه میشود ضدیخ است. در بازار ممکن است آن را با نام کولانت یا مایع خنککننده موتور هم ببینید.
ضدیخ دقیقا چه کاری انجام میدهد؟
آب به تنهایی در دمای صفر درجه سانتیگراد یخ میزند و هنگام یخ زدن منبسط میشود. این انبساط میتواند به رادیاتور، شلنگها، واترپمپ یا حتی بلوک موتور آسیب بزند. ضدیخ با پایین آوردن نقطه انجماد مخلوط، کمک میکند مایع داخل سیستم خنککننده در سرمای شدید یخ نزند.
ضدیخ فقط برای زمستان نیست. مایع خنککننده استاندارد علاوه بر محافظت در برابر یخزدگی، در تابستان هم به کنترل دمای موتور، بالا رفتن نقطه جوش و کاهش خوردگی قطعات فلزی کمک میکند.
فرق ضدیخ و کولانت چیست؟
مایع پایهای است که معمولا باید با آب مناسب، اغلب آب مقطر، مخلوط شود.
مخلوط آماده آب و ضدیخ است و معمولا روی ظرف با نسبتهایی مثل ۵۰/۵۰ مشخص میشود.
نام عمومیتر محصولی است که هم ضدیخ دارد و هم افزودنیهای ضدجوش و ضدخوردگی.
نسبت ترکیب آب و ضدیخ چقدر باشد؟
در بسیاری از خودروها نسبت رایج، ترکیب حدود نصف آب و نصف ضدیخ است؛ اما این نسبت قانون ثابت برای همه خودروها و همه آبوهواها نیست. بهترین کار این است که دفترچه راهنمای خودرو یا برچسب محصول را ملاک قرار دهید.
انواع ضدیخ و کاربرد آنها
| نوع کلی | کاربرد رایج | نکته مهم |
|---|---|---|
| اتیلن گلیکول | بسیاری از خودروها و سیستمهای خنککننده | کارآمد اما سمی؛ مراقبت در نگهداری ضروری است. |
| پروپیلن گلیکول | برخی کاربردهای صنعتی یا جاهایی که سمیت کمتر مهم است | معمولا ایمنتر از اتیلن گلیکول دانسته میشود، اما باز هم باید طبق برچسب مصرف شود. |
| کولانتهای اختصاصی خودرو | خودروهای جدید با استانداردهای خاص | رنگ محصول همیشه معیار مطمئن نیست؛ نوع توصیهشده سازنده را بررسی کنید. |
اشتباهات رایج در استفاده از ضدیخ
- استفاده از آب معمولی به جای مایع خنککننده مناسب برای مدت طولانی.
- مخلوط کردن ضدیخهای مختلف فقط بر اساس رنگ آنها.
- اضافه کردن آب به کولانت آماده مصرف بدون نیاز.
- ریختن ضدیخ روی زمین یا رها کردن ظرف باز در پارکینگ.
- باز کردن در رادیاتور یا منبع انبساط وقتی موتور داغ است.
چه زمانی ضدیخ را بررسی کنیم؟
سطح مایع خنککننده را وقتی موتور سرد است بررسی کنید. اگر سطح مایع مرتب کم میشود، فقط به اضافه کردن مایع بسنده نکنید؛ ممکن است نشتی در شلنگها، رادیاتور، درپوش یا واترپمپ وجود داشته باشد. همچنین اگر رنگ مایع کدر، زنگزده یا روغنی شده، بهتر است سیستم خنککننده توسط تعمیرکار بررسی شود.
تعویض دورهای هم به نوع خودرو و نوع کولانت بستگی دارد. بعضی محصولات عمر طولانی دارند و بعضی زودتر باید تعویض شوند. معیار اصلی، توصیه سازنده خودرو و مشخصات نوشتهشده روی محصول است.
پرسشهای متداول
مادهای که به آب موتور اضافه میشود تا یخ نزند چیست؟
این ماده ضدیخ نام دارد و در ترکیب مایع خنککننده موتور استفاده میشود.
آیا ضدیخ فقط برای زمستان است؟
خیر. ضدیخ در تابستان هم به کنترل دمای موتور، افزایش نقطه جوش و محافظت در برابر خوردگی کمک میکند.
آیا میتوان هر ضدیخی را با ضدیخ قبلی مخلوط کرد؟
بهتر است این کار را بدون بررسی مشخصات انجام ندهید. رنگ ضدیخ همیشه نشاندهنده سازگاری نیست؛ دفترچه خودرو یا توصیه تعمیرکار معتبر را ملاک قرار دهید.
اگر ضدیخ خورده شود چه باید کرد؟
بلعیدن ضدیخ، بهخصوص انواع دارای اتیلن گلیکول، وضعیت اورژانسی است. در چنین حالتی باید فوراً با اورژانس یا مرکز کنترل مسمومیت تماس گرفت و منتظر بروز علائم نماند.
نظرات